Bilboko Akordeoien Orkestra Sinfonikoak bete egin du Arriaga antzokia, Gabonetako Kontzertu gogoangarri batean

Amagoia Loroñoren batutak sarrera eman die datozen gabon-jaiei Arriaga antzokiaren eszenatokitik. Izan ere, orkestrak eskaini zuen kontzertu ozena bete egin zuten BBK Fundazioak babestu egiten duen ohiko zita honetara, beste urte batez ere, joan ziren entzuleek.

Akordeoiaren maisu hauetako interpretazio paregabeak, gabon jaietako zeremoniala birsortu egin du. Eta, hori, europar musika gaileneko betidaniko zenbait musika-lan aukeratuz, gehienak J. Strauss eta J. Brahms musikagileenak. Amaitzeko, Gabonetako Doinu aukeratu batzuk jo zituen eta, horien artean, hain geureak diren Ator… Ator… edo Mesias Sarritan.

Kontzertua ezin zen amaitu Radestzky Martxa ospetsua jo gabe. Izan ere, gabon-kontzertu hauetan ezinbestekoa den doinu hau txalotu egin zuten, biziro, entzule guztiek.

Girotzea eta taldearen eszenografia zaindua bikain konbinatu dira Arriaga antzokiak, efektu ikusgarria eta entzuleen harrera ezin hobea lortzeko duen inguru zoragarriarekin. Entzuleen harrera hori da, Bilboko Akordeoien Orkestra Sinfonikoarentzat, Bilbotar Ospetsua izendapena Iñaki Azkuna jauna Hiriko Udal Tx. Gorenaren alkatearen aldetik jaso zuenetik, urterik urte eta harrotasun handiz jaso egiten duen gabonetako saririk onena.

Jon Mujika

El Correo, 2007ko abenduaren 20

Botxerien etxartea

Eratua eta haizete bizian ikusita, akordeoien orkestra batek, ekaitzaren barruko itsasontzi bat dirudi. Akordeoi-joleen mugimenduak, beren musika tresnen barnetik ateratzen duten haize soinudunak gogorarazten dute izadiaren elementuen aurka borrokan ari den birgantin baten irudia. Ikuskizun goresgarria da, entzule bakoitzaren ardura musikalak gainditu egiten dituena.

Gertaera hau, bete-betean, ikusi ahal izan zen atzo Euskalduna Jauregian, Bilboko Akordeoien Orkestra Sinfonikoak, Amagoia Loroñoren zuzendaritza pean, eskaini zuen kontzertuan zehar. Izan ere, sonatu egin zuen orkestrak, nola eta musikagile ospetsuen arnasak konkortu egingo balitz modura, beren hatsaz, akordeoi bakoitzaren hauspoak. Kontzertuak, ’De Norte a Sur’ ‘Y… de Este a Oeste’ izenekoak, balio izan zuen disko berri bat grabatzeko, eta Grupo Nervión delakoaren babesa izan zuen, non Tele Bilbao eta Radio Nervión erregea eta erregina direla. Orkestra, 1963an Josu Loroño maisuak sortua, hazi egin da denboraren poderioz eta, gaur egun, hiriko ondare kultural gailenetakoa kontsidera daiteke. Horren frogabide gisa, 2005ean, atzo kontzertuan egon zen Bilboko Alkate Iñaki Azkunak, Bilbotar Argia ohorezko goraipamena eman zion, frogatuz gero arrastoa utzi duela joan izan den leku guztietan.

Jantzita, gizonak, ilunez eta, emakumeak, kolore biziko gona zabalez, orkestraren eszenan jartzea, Amagoiaren arima goritik atril bakoitzera doazen hari ezin ikusizkoen bultzadaz, harrigarria izan zen. Kontzertua ozenki hasi zen ‘El Caserio’, Jesus Guridi maisuaren zartzuela hilezkorraren 2. atalaren Preludioarekin. Ordurako, Euskalduna Jauregiko besaulkien patioak bazuen gau gogoragarrien udaberriko itxura: gainezka. Entzuleen artean nabarmendu daiteke Enrique Campos bertan zela. Berau dugu, ikuskizuna, eszenatokiaren atzetik, zuzentzen zuen komunikazio-taldearen eragile nagusienetakoa. Ez zen izan bakarra, noski. Kontzertura joan ziren, Txema Oleaga, Francisco Pontes, Beatriz Marcos, Luis Hermosa, Javier Ortega, Itxaso Mendizabal, Ángel Argote, Itxaso Marín, Yolanda Madariaga, Juan Antonio Ruiz, Francisco Mendiola, Alfonso Carlos Sainz Valdivielso musikazale sendagaitza, Marisa Bernuy berarekin batera zela, Rafael Ugarte, Gonzalo Menchaca, María Jesús González-Pinto, Begoña Urrutia, Fernando Mendibelzua, Javier Aranguren, Francisco Dehesa albaitaria, Pablo Muñoz, Jon Sustatxa, Miguel Ángel Saberria, Carmen Redondo, Nazario Mendibil, Avelina Iglesias, Goio Urrutikoetxea, Cristina Muguruza, Ignacio Aldekoa, María del Carmen García, Xabier Ortuondo, Venancio Goikoetxea, nork gogorarazi egin zituen udako suen berotasunean bizi izandako dantzaldiak, akordeoi batek “arratsaldea alaitu eta gau arteraino, dantza eskatzeko ausardia izaten genuen arteraino alegia, ginderamatzan bitartean”, Karmele Arakistain, Gloria Santamaría, Ainhoa Sánchez, Félix Orueta eta musika onaren deiari baietza eman ziotenen zerrenda amaitu ezina.

Erlojuak aginduz paso azkarrean iritsi zen, adibidez, Luis Alciturri doktorea, Javier eta Anne bere seme-alabarekin, azken hau akordeoi-zaletasunezko maistra izateko ikaslea. Begiztatu ahal izan zuten Asier Loroñoren irudia, bakarlari gailena Orkestra Sinfonikoaren barruan. Baita, azken metroetan azkarrago egin zutenen artean Mari Carmen Ortiz, Julen Zelaieta, Gontzal Arrospide, Ignacio Mendiguren, David Escalza, bikotea duen Itziar Olmosekin batera iritsi zena, entzuleen batez besteko adina nabarmenki jaisteko, bertaratuen barkamenaz, Daniel Gutiérrez, José Ignacio Peláez, Beñat Olabarria, Javier Feijoó, Anne Suárez, Amaia Satrustegi, María Teresa Manzano, Miren Josune Artetxe, Kepa Arriola, Francisco Javier Hernández, Esther Larrinaga, Carmen Larrañaga, Benito Garay eta, horrela, infinitura hurbiltzeraino.

Esku-egitarauaren obrak Amagoiaren beraren eskuak egokitu zituen Bilboko Akordeoien Orkestra Sinfonikorako eta, emaitzak aztertuz gero, arrakasta betea bilakatu zen zuzenketa. ‘Maitetxu Mia’ zortzikotik ‘Negra Sombra’ galiziar abestiraino, ‘Club Cocherito’ pasodoblea, ‘Don Manolito’ madrildar entsalada edo Fernando Alonso maisuaren ‘La Calesera’ kalejiraren azken gainezkaldiraino -gazteenentzat argibidezko oharra: musikagile bat izan zen Fernando Alonso izenekoa, Formula Uno-ko pilotoa baino lehenago-. Entzuleei ahaztea kosta egingo zaien ordu eta erdi bateko kontzertuan, dena gertatu zen bikain.

Jon Mujika

DEIA, 2007ko azaroaren 6

Kontzertu kultu herrikoia

Alemaniako Hohner etxeko Akordeoien Orkestrak kontzertu bat eman zuen 1957an Malvar Antzokian. Gogoratzen dugu, besteak beste, hurrengoak jo zituela: De Fallaren Suaren Errituzko Dantza, Khachaturian-en Ezpataren Dantza eta Mussorgski-ren koadroen erakusketa baten Kiev-eko Ate Handia.

Gauzak horrela, talde honek berak, Bilbon ere kontzertuak eman zituen. Han, Josu Loroño musikari eta musikagile handiak, kontzertuok liluraturik adituz gero, ideia bat izan zuen: ezaugarri hauetako orkestra eta akordeoiaren eskola sortzea. Izan ere, musika-tresna herrikoi maitatua zen akordeoia Euskal Herri osoan, eta baita penintsulako iparraldeko kostaldean ere. Esandako ametsaren fruitu eta lan gogor baten emaitza modura, urteak geroago (1963) Bilboko Akordeoien Orkestra Sinfonikoa sortu zen. Orkestra, gaur egun, bertan 20 urtez bakarlari gisa arituz gero, Amagoia Loroño gure musikari handiaren alabak zuzentzen du. Haren semeak ere, Asier Loroño Mugarza, orkestrako kide garrantzi handikoa dugu.

Berezko musika-lanen zerrenda eman behar zitzaion Orkestrari, transkripzioetan oinarritua bazen ere, eta horretara lortu egin dute, neurri handi batean Josu eta Amagoia bere alabaren lanei esker. Bilbotar orkestra honek Galiziara jo du, elkarren segidako hamargarren urtez. Caixanova Kutxaren eskutik beste kontzertu bat eman zuen aste honetan, aipatu egingo dugun udako egitarauaren barruan.

Eszenan 21 soinulari eta bi perkusio-jole (biotako batek teklatua ere duela) ikustearen irudia, oso atsegina izan zen. Azken bi grabaziotan oinarrituz (biotako bat merkatura atera gabea), kontzertuaren izena Iparretik Hegora eta Ekialdetik Mendebaldera izan zen, beronetik ondorioztatuz espainiar musikaren zati handi baten isla izango zela. Musika eta musikari euskaldun eta galiziarrek osatu zuten lehen blokea: Jesus Guridiren ‘El Caserío’ zartzuelaren II ekitaldiaren preludioa; Pablo Sorozabal donostiarraren Maite zortzikoa; Xoán Montesen Itzal Beltza balada, oso bertsio pertsonal, zabal eta nolabaiteko sinfonia-kutsu markatuaz joa, txalo ugariak lortu eta orkestrako kideak zutundu zituena; Soutullo maisuaren Ponteareas galiziar pasodoblea eta Bizet-en Carmen operaren Les Toreadors, lehen sekzio honetako amaiera izan zena.

Bigarren blokean, zartzuela jo zen: Soutullo eta Vert-en Musuaren Legendaren pausartea, duen sarrera luzearekin; Sorozabalen Don Manolito madrildar Entsalada; Black pailazoaren pausartea, hau ere Sorozabal maisuarena; Federico Chuecaren madrildar jatortasuna bere Agua, azucarillos y aguardiente musika-lanarekin eta Francisco Alonsoren Las Leandras sainetearen Los Nardos, honek ere orkestrako kideak zutundu eginaz, txaloak eskertzeko.

Azken blokean, bi musika-lan hauek jo ziren: Jose Francoren Agüero pasodoblea, Martin Agüero zezenkariari eskainia eta La Calesera kale-jira, Francisco Alonso egile duenaren mamia dena. Programa amaituz gero, Bilboko Akordeoien Orkestrak bi sari eskaini zituen: Alonsoren Maitetxu mia zortziko ospetsua, Granadan jaio eta trebatu bazen ere, musika-lan bikain honetan euskal musikaren izaera islatzen jakin zuen Alonsorena eta Pariseko zeruaren azpian, paristar musikaren vals musette paradigma dena. Laburrean: lizentziak, errubatoak eta ritardandoak izan arren, aldi berean kontzertu lasai, kultu eta herrikoia, zeinetik azpimarratuko genituzkeela oin-ikuspegiaren berezitasuna, prestakuntza eta osagaien arteko gehienen maisutasuna. Freskagarria, urteko aldi honetarako.

Leopoldo Centeno

La Voz de Galicia, 2007ko uztailaren 31

Bilboko Akordeoien Orkestra Sinfonikoak 9.000 entzule bildu izan ditu uda honetan

Bilboko Akordeoien Orkestra Sinfonikoak amaitu egin du udaldiko kontzertuen zikloa Navalcarnero madrildar udalerrian, bertako Segoviako Plaza gainezka zuten 2.000 lagunen aurreko musika-saioan. Gure taldea izan da arduraduna, “De Norte a Sur” bere azken diskoaren akordeen erritmoan, hiri horretan ospatu den seigarren “kultur astea” inauguratzeko. Saio hori amaiera ezin hobea izan da, eszenatoki denetan erakutsi duen “Bilbotar ospetsua” izendapenak markatu duen kontzertu-itzuliarentzat.

Jendetza ugaria izan da, Amagoia Loroño zuzendari izanik, Bilboko Akordeoien Orkestra Sinfonikoaren udaldiko kontzertu-itzuliaren ezaugarri komuna. Ia 9.000 lagun izan dira kontzertuak entzutera joan direnak hurrengo udalerri hauetan: Narón, Teo, Celanova, Ponteareas eta Redondela, Galizian; Navalcarnero, Madrilen eta Gorliz. “Kasu denetan gainditu egin dira aurreikuspenak, batez ere leku itxietan, non beharrezkoa izan dela espazio gehiago egokitzea hainbesteko entzule kokatu ahal izateko”.

J. F. Bilbao

Deia, 2006ko irailaren 3a

9.000 entzule izan dira Bilboko Akordeoien Orkestra Sinfonikoaren kontzertu-itzulian

Bilboko Akordeoien Orkestra Sinfonikoak berretsi egin du bere deiaren indarra uda honetan. Ia 9.000 lagun izan dira espainiar zazpi udalerrietan, besteak beste Narón, Celanova, Ponteareas eta Redondela galiziarretan, eskaini dituen kontzertuetan. “De Norte a Sur” orkestraren diskoan oinarritua, ikuskizunak gainditu egin ditu, askogatik ere, hasierako aurreikuspenak, batez ere leku itxietan, non beharrezkoa izan dela espazio gehiago egokitzea. Azken kontzertua, Navalcarnero-ko (Madril) Segoviako Plazan izan zen, 2.000 entzuleen aurrean. Bilbotar orkestra izan da arduraduna, hiri horretako kultur astea inauguratzeko. Bertan, lau “bis”eraino eskaini ziren.

El Correo, 2006ko abuztuaren 30a

"Lortu dugu, Kolonbia, betiko euskal musikarekin dar-dar jartzea"

Asier Loroño da Bilboko Akordeoien Orkestra Sinfonikoaren burua, beronen musika Bogotako Euskal Astera eramanez

Akordeoia maite dutenen familia dugu hau. Josu Loroñok sortu zuen 1963an Bilboko Akordeoien Orkestra Sinfonikoa eta orain haren semea da, Asier, orkestraren burua eta bere arreba, Amagoia, batuta daramana. “Gu oso txikiak ginen eta, orduan ere, akordeoia jotzen genuen. Berezkoa zen gure etxean. Nire familian akordeoia jotzen ez zuen bakarra, gure ama zen. Hark entzun egiten zigun. Eta nire alaba Naroa ere, orain hilabete batzuk dituena, familiaren tradizioa jarraituko duelakoan nago, gurekin bat eginez”. Egun batzuk direla, Asierrek, Amagoiak eta orkestrako berrogei musikariek Bogotara jo zuten, Euskal Astean beren musika jotzeko. Bogotako II. Euskal Asteko kontzertuen artean gailendu egin da, atzo, Catedral de la Sal (Zipaquira) izenekoan eskaini zutena 2.700 pertsonen aurrean, Ibarretxe lehendakaria bertan izanik.

Dobletea egin duzue: ‘‘De norte a sur’’ disko berria Arriagan aurkeztu eta, jarraian, Bogotara jotzen duzue.

Oso pozik gaude. ‘‘De norte a sur’’ da, bi ordutan, azken bost urteotan zehar aurkeztuz joan izan garenaren ibilbidea, Estatuko herri denetako musika herrikoiaren adierazpena da. Akordeoiaren musika baino ez du, besteak beste J. Guridi, F. Alonso, I. Albéniz, R. Chapí, R. Soutullo eta J. Vert-en musikalanekin.

Kolonbiara eraman duzuen musika bera?

Kolonbiara, betiko euskal errepertorio hutsa eraman dugu. Han badaude euskotarrak, urteak eta urteak direla bertan daudenak eta herri-minez beteak. Euskadiren zatitxo bat eraman diegu. Lortu dugu, Kolonbia, betiko euskal musikarekin dar-dar jartzea.

Berrogeita bi urte orkestra sortu zenetik. Ibilbide luzea.

Badaramazkigu seiehun kontzertutik gora eta ibilaldi pila. Alemania, Frantzia, Polonia, Portugaletik emanaldiak egin izan ditugu, eta baita Estatuko hiri askotan ere. Ez gara gelditu egin. Musika taldeekin eta bakarlariekin lankidetzan aritu izan gara: Kepa Junkera, Sociedad Coral de Bilbao-ko Abesbatza, Oskorri, Jatorki Abesbatza...

Eta zenbat grabazio?

‘‘De norte a sur’’, gure zortzigarren diskoa da. RTVE Música, Radiotelevisión Española zigiluak editatu du, musika klasikoaren eta herrikoiaren arloan osperik gehienetako zigilu diskografikoen arteko bat, gainera, lehen aldiz aritu dela lanean akordeoiarekin. Orkestrak, gure lurraldetik kanpo ere funtzionatzen duenaren aitorpena dugu hori.

Bizitza oso bat akordeoiari lotua... Zenbat urte zenituen lehen aldiz jo zenuenean?

Hamar bat urte nituen. Gogoratzen dut oso txikia nintzela, diziplina asko behar zela, baina nire aita arduratzen zen, dena, dibertigarria egiteko. Hasieran, zortzi musikariek osatzen zuten orkestra. Saiakuntzak etxean egiten genituen. Orain, akordeoiak lortu du berezko lekua edukitzea musika klasikoaren barruan. Aitaren zeregina horixe izan zen: akordeoiari, izaera folkloriko hutsa zuena kentzea eta errepertorio sinfonikozko programak egitea. Kontzertu-mailara igo zuen.

Zure aita harro egongo da ikustean, orkestra, Europako bere motako onenetariko bat kontsideratua dagoela.

Bai, noski. Sortu zuenean, 1963an, errealitatea egindako bere ametsen arteko bat zen. Gaur egun, orkestra, erreferente bat da egiten ari den musika-motarengatik, geuretzakoa bakarrik dena alegia. Ez dugu idatzita dagoena berregiten, ezpada aitaren zeregina, eta orain Amagoiarena, musika, akordeoien sinfonikara egokitzea da. Interpretazioak, berezko kutsu berezia du, Bilboko Akordeoien Orkestra Sinfonikoa definitu egiten duena beste edozein talderen aurrean, akordeoiena izan zein izan ez.

Zeintzuk dira BAOS-ren hurrengo proiektuak?

Urteak direla egiten ohi dituen ibilaldiak finkatzea, bai Estatuko beste erkidegoetatik eta bai atzerritik ere. Badaude oraindik entzulegoak, nortzuengana ez baikara oraindik iritsi; erkidegoren bat edo bestetan, Andaluzia eta Levante modukoetan, ez ditugu oraindik kontzerturik eskaini, baina laster izango gara bertan.

Eta ‘‘Do re mi ka’’ zure ikuskizuna. Asmorik al duzue beronekin jarraitzeko?

Bai, noski, bost urtez jardun izan gara eta 25.000 umetik gora ikusi dute jada. Lortu dugu, umeoi, akordeoiaren berezitasunak eta orkestra baten sekretuak, modu atsegin eta dibertigarrian irakastea. Ondorioa ikusgarria da, entzuleengan lortzen den inplikazioarengatik. Aurten berritasunak izango dira, gaurkotu egin behar baita. Gainera, Gabonetako kontzertuak prestatzen ari gara jadanik. Hona gure asmoa: urte asko gehiagotan zehar, ‘‘nota’’ ematen jarraitzea.

Maite Redondo

DEIA. 2005eko urriaren 2, igandea

AKORDEOI SINFONIKOAK

Bizitza musikaleko bere 42 urteetan zehar, Bilboko Akordeoien Orkestra Sinfonikoa jo eta ke aritu izan da. Josu Loroñok sortu zuenetik gaur egunera arte, akordeoia hobetzeko ahalegina funtsezko zeregina izan da, harrotasun osoz emaitza ezin hobeak izan dituena. Ehunaka kontzertu eskaini ditu, eta ez bakarrik Euskadin; izan ere, denbora nahikoa da espainiar estatuan askoz gehiago ari dela. Orkestraren saioetan, argia da bere helburua, lortua baino lortuagoa dena: entzuleak, haren musikaz, parte hartzera motibatzea eta liluratu egitea. Amagoia Loroño, oraingo zuzendaria, sorgarritasun artistikoaren bidetik eramaten ari da; izan ere, aita duenaren ikasle ezin gaituagoa izan zen, aita, maisu handia eta, zentzuren batean, akordeoiaren heroia zenean, noiz eta musika-tresnari, musika herrikoiarekin lotua izateagatik, baliorik ematen ez zitzaionean.

Joan den hilaren 17an, larunbata, Arriaga Antzokian eta kontzertu bikain batean, akordeoiaren maisuez osaturiko talde honek entzulego handia bildu zuen: hasieratik leiala duena eta baita, mailaz-maila, haren soinuaren berezitasunera elkartuz doazen zaleak. Kontzertu horretan, “De norte a sur” CD berria aurkeztu ere egin zuten, koprodukzioan RTVE musika zigilu diskografikoarekin.

Grabazio berriak 16 pieza ditu, izenburuak dioen ideiaren erantzuna direnak: ibilaldi musikal bat da, zeinetan Albéniz, Bizet bezalako musikagile klasikoen musikalanak, zartzuela, doinu herrikoiak, pasodobleak eta euskal musikaren selekzio garrantzitsua aditu daitezkeela. “La leyenda del beso”ren “Intermedio” izan ezik, moldaketa denak Amagoia Loroño/Akordeoien Orkestrarenak dira. Soinuaren hartze onak, aurten bertan Euskal Herriko Unibertsitateko Paraninfoan, Leioan, eginak, musika atsegin hau gozatzeko laguntzen dute. Gainera, oso da emankorra CD-ren iraupenean.

Periódico Bilbao, 2005eko urria

“Gure lurrean profetak modura gaude ‘bilbotar ospetsua’ sariarekin”
Amagoia Loroño. Bilboko Akordeoien Orkestra Sinfonikoa

Bilboko Akordeoien Orkestra Sinfonikoak 42 urte daramatza hiria sustatzen bidaiak egiten dituen munduko bazter guztietan. Hori dela eta, aurten, bost ‘ilustres bilbaínos’ arteko bat modura hautatu dute. Golardoa, sortzailearen alaba eta taldeko oraingo zuzendariak, Amagoia Loroñok jaso zuen.

1963tik hona Bilbo izenarekin hara eta hona. Eta oraingoa, aitorpena!

Zera... Harro sentitzekoa da. Egia esateko, ilusio handia izan da gurea. Eskerrik asko benetan.

Aurreratu egin da Olentzero...

(Barrezka) Opari gozoa da. Batez ere, urte hau bete-betea izan delako eta lan handia izan dugulako.

Goiz hasi zineten...

Umeei zuzendurik dagoen ‘Do re mi ka’ gure ikuskizunarekin. Gero, Galiziara joan gara, adibidez. Eta ibilaldi berezi bat egin genuen Kolonbiatik.

Eta, bitartean, disko bat grabatu duzue: ‘De norte a sur’.

RTVE-rekin. Lehen aldiz grabatu du akordeoien orkestra batek zigilu honekin.

Zer esan nahi du akordeoien talde sinfonikoa izateak?

Guk, musikagile ospetsuen partiturak jotzen ditugu, baina gure tresnetara egokituz gero zeren, kasurik gehienetan, beste tresnetarako baitaude pentsatuak. Esan genezake, jotzen dugun guztia, gure laborategi berezitik pasatu egiten dugula.

Zer sentitu zenuen ‘bilbotar ospetsua’ galardoa jasotzean?

Emozio handia. Hartu nuenean orkestraz gogoratu nintzen eta, noski, aitaz, beronek sortu baitzuen.

Zer esan nahi du aitorpen honek?

Lehenengo eta bat, esaeraren salbuespena da. Bagara profetak gure herrian.

Tokirik aurkitu al duzu ‘B’rentzat?

Orkestraren egoitzako sarreran dago!

Zertan ari zarete lanean orain?

Gabonetako bi kontzertuetan. Lehena gaur da Leioako Unibertsitateko paraninfoan. Oso berezia izango da, toki horretan grabatu genuelako ‘De norte a sur’. Beste emanaldia 30 egunean izango da, 20:00 ordutan, Basauriko Sozial Antzokian. Gonbidapenak, bertan hartu behar dira.

Ez al duzue oporrik?

Urtarrilaren 9an beste denboraldi bat hasi arte.

Julia Fernández, Bilbao.

El Correo. 2005eko abenduaren 22, osteguna

Enrique Ponce akordeoien artean

Festival Taurino delakoaren aurreko egunean, Enrique Ponce toreatzaileak jaso zuen Montenegro Jatetxean, ostalaritzako erakunde horrek, Zezenketa Orokorren muletazko faenarik onenari urtero eman ohi dion Trofeoetako V.a. Jai-giro atseginean egon ziren, besteak beste, Vista Alegre Zezenplazako presidentea, Matías González, Federico Lipperheide, Alfonso Saiz Valdivielso eta epaimahaiko kideak: Dolores Aguirre, Leopoldo Sánchez Gil (Club Cocherito-ko presidentea), Alfredo Casas, Alberto Vidal eta kronika honetako idazlea. Chiva-ko maisuak, luzaro gogoratuko duen sorpresa izan zuen, ohorez izan ere. Bilboko Akordeoien Orkestra Sinfonikoak, Amagoia Loroñoren zuzendaritzaren pean, hartu zuen parte, Agur Jaunak eta Enrique Ponce: Rey del toreo pasodoblearekin eginaz harrera toreatzaileari; izan ere, pasodoblearen partitura egokitu zuen akordeoien orkestrarako beronen zuzendariak eta, horretara, soinu hobea atera zuen zezenketak girotzen dituen Bandak berak baino, nahiz eta Espainiako onena izan. Poncek, hunkiturik, eskertu egin zuen Josu Loroñok sorturiko Orkestraren presentzia, zeinek, amaieran, Suspiros de España eta Martín Agüero atseginez aditzeko aukera eman zigun. Kasu honetan "olé" deritzotenak, akordeio-soinukoak ziren.

Covadonga Saiz Bernuy

Bilbao aldizkaria, 2004ko ekaina

BILBOKO AKORDEOIEN ORKESTRA SINFONIKOAK "BILBAO ACCORDION" AURKEZTU DU

Bilboko Akordeoin Orkestra Sinfonikoak, "Bilbao Accordion" albuma argitaratuz ospatu du bere 40. urteurrena.

Albuma horrekin "omenaldi bizia eskaini nahi diogu Josu Loroñori, gizona, musikaria, moldatzailea, zuzendaria, musikagilea eta Orkestra bera hor izatea egin ahal izan zuenari" dio Amagoia Loroñok, omenduaren alaba eta bilbotar Orkestraren gaur eguneko zuzendaria denak.

Horretara, bada, Urdulizeko Tio Pete estudioetan grabaturiko diskoak, fundatzailearen musikak jaso ditu, "musikaren formatu desberdinetan, folklore herrikoiatik akordeoi bakarlari eta orkestrarako suite bateraino, balsak, zortzikoak eta biribilketak bezalako erritmo tradizionalagoak ere landuz, fundatzaileak duen sorgarritasunaren" frogabide gisa.

Musikan kideen laguntza gisa, "Bilbao Accordion" albumak, bere musika-lanetatik bietan, Kepa Junkera bilbotar trikitrilariaren interpretazioko teknika gailena ditu. "Bere trikitixaren eguneko oxigenoa ekarri du, bi lanetan jasotako elkarrizketa moduko batzuetan, argiro baitute nabaritzen hura bezalako bakarlari iaio baten indarra", gogorarazten du zuzendariak.

Lorezko hitzak horiek, Junkerak berak parekoen bidez erantzuten dituenak. "Aspaldi ezagutzen nituen eta beti egin zait harrigarri era honetako talde bat Bilbon egotea, nahiz eta Euskal Herrian akordeoiaren tradizioa oso handia izan. Oso dut gogoko akordeoiekin bakarrik bestelako musikak egiteko pertsona interesatuak egotea, musika eta musika-tresna maite dituen jendea, alegia. Une jakin batean, bidean egiten dugu topo eta, musikaren bidez emozioak transmititzeko eta Josu Loroñoren legatua bizirik mantentzeko gaudenez interesatuta, ahal denik eta ondoen integratzeko saiatu naiz, trikirekin nire laguntasun osoa ekartzeko, trikitixarekin ahal dezakedana egiteko, alegia".

Baina bizkaitar hiribiruko kakordeoilari nazioartean ezagunenak, Akordeoien Orkestra Sinfonikoa izateari buruzko bere analisian harago doa oraindik, zeren "atsegin zait ohikoez besteko musika-proposamenak egotea. Ausartasun-egintza bat da, ereduak apurtzeko sarriagoa izan beharko lukeena eta, gainera, oso garrantzitsua da ikasleen trebakuntza-aldian zehar dibertsioa indartzea, hau bezalako proiektuetan beren parte hartzea sustatuz".

Hain zuzen ere etorkizuna da, musikarena orokorrean eta akordeoiarena, zehatzean, Orkestraren helburu funtsezkoenen arteko bat. "Akordeoia erabiltzeko dugu, beronen bidez lehenengo gu geu dibertitzen garelako eta, geroago, espiritu hori eta musikarako maitasuna besteei zabaltzea bideratzen digulako. Horregatik ematen ditugu 30 edo 40 kontzertu urtero, bizkaitar hezkuntza-sarera zuzenduriko DoReMiKa izeneko ikuskizunekin batera".

Aitzol San Sebastián

El Mundo, 2003ko azaroaren 28a

«Notazko 40 urte»

Bilboko Akordeoien Orkestra Sinfonikoak, Guggenheim Museoan gala bikaina eginaz, bere 40. Urteurrena ospatu zuen atzo, aukeraz baliatuz "Bilbao Accordion" zortzigarren diskoa aurkezteko. Kepa Junkera lankide izandako disko monografiko honen helburua, argi dago zein den: orkestrako kideek, Josu Loroño maisu eta fundatzailea zutenari omenaldi maitabera egitea.
..................

Amagoia Loroñori, Bilboko Akordeoien Orkestra Sinfonikoaren (BAOS) Zuzendariari elkarrizketa

«Aitagandik jasotako musika-lanak kolore aparta ematen dio gure musikari»

Belaunaldien ondorengotza ez bada beti erraza izaten beste eremu batzuetan, Bilboko Akordeoien Orkestra Sinfonikoan familiaren bidez egon da beti ziurtatua. Izan ere, direla hiru urte egin zen, Amagoia Loroñok, ordura arte orkestrako lehen atrila izanak, bere aita ordeztu zuenean zuzendaritza-zereginetan.

Zein gogorekin hartzen duzu 40. urteurren hau?
Poztasunez, ikusirik Bilboko Akordeoien Orkestra Sinfonikoa dela, gaur egun, batetik, errealitate kontsolidatua eta, bestetik, erreferente bat, orokorrean musikaren munduan eta, bereziki, akordeoiarenean.

Badiote 40 urte heldutasunaren adina dela... iritsi al da BAOS heldutasun estetiko osora?
Artean eta musikan, bizitzan bertan bezala, osoko heldutasuna beti da lortu nahi izateko helburua.

Zertan laburbiltzen da Josu Loroño zuen fundatzaile eta, direla urte gutxira arte, zuzendariaren ezaugarria?
Ondo egindako lanean eta talderako araubidean.

Zer suposatu du, zuretzat, haren tokia hartzeak zuzendaritzan jardunaz?
Ilusioa, erantzukizuna eta ohore bat.

Orkestraren beste kide bat izateak laguntzen al dizu musikariekin hobeto komunikatzeko, batuta orain zuk daramazunean?
Noski baietz, beti da ona sukaldari izatea lehenengo, fraide izateko gero.

Zer uste duzu izan dela zuzendaritzarako zure ekarpenik handiena?
Ez nuke jakingo baina, nire ustez, urte askotan zehar atrilkide izan direnekin tratua izanez gero, orkestrako kideekin harremanak desberdinak dira, hurbilagoak.

Zeintzuk esango zenuke direla, gaur egun, horren aktiborik handienak?
Beronen kideen gogo bizia eta esperientzia, aitagandik jasotako musika-lan esklusiboa, gure musikari kolore aparta ematen diona eta eszenatokian beste 40 urte betetzeko gogoa.

Eta entzulegoa, zuon lanaren hartzailea alegia, aldatu al da urteetan zehar?
Funtsean ez, baina gaur egun gehiago eskatzen du, musika-erreferentzi asko gehiago baititu grabaketa, irrati, telebistako kontzertu e.a.en bidez.

Zer espero duzue beronengandik?
Dena. Entzulegoak ematen dionez zentzua ikuskizunari, erronka baitugu biziro gozatu dezan gure musikarekin.

Eiguzu hitz azken CDren musika-lanen aukeraketaz.
"Bilbao Accordion", Orkestrako kide guztiok Josu Loroño gure maisu eta fundatzaileari eskaini nahi izan diogun omenaldi maitabera da. Beronen lanik onenen bilduma bat, alderdi sinfonikotik hasita ludikoraino, gure folklorean oinarrituriko lan apal edo erritmo bizi nabaridunetik pasatuz.

Zergatik "Bilbao Accordion", ingelesez?
Bilbok duen izaera unibertsalarengatik, hiri horretan garatu baitu nire aitak bizialdi pertsonal eta artistiko osoa, bertako entzulegoa izanik gehien maitatu eta aintzatetsi duena.

Jakin ahal izan dudanez, ez da hau Kepa Junkerak Orkestrarekin lankidetzan diharduen lehen aldia...
Horrela da, nahiz eta hau izan berarekin egiten dugun lehen grabaketa. Pertsona eta musikari gisa miresteaz gain, Kepa eta gure familiaren artean beti egon izan da "feeling" berezi bat eta poz-pozik gaude berarekin batera lan hau gozatu izateagatik.

Esaera zaharra dago zera ohartzen duena: "lehen belaunaldiak inperio bat egiten du, bigarrenak kontsolidatu eta hirugarrenak alperrik galtzen du..." bermaturik al dago Loroño familiaren saga musikalaren jarraitasuna?
Bai Asier nire nebak, Orkestraren arazo-mota guztien antolakuntzan nagusi eta musikari apartak eta baita nik ere lanean indarrez dihardugun bitartean, saiatuko gara sagak jarraitu dezan hurrengo belaunaldietan. Izan ere, Eneko nire loba Orkestraren kide da hiru urtetik hona eta Iluna, nire alaba, sei urtetxoekin hasi da jadanik auspoa eragiten.

Zeintzuk dira BAOSren proiektu eta asmoak datozen 40 urteterako?
Hain epe luzera ez bada ere, Orkestrak proiektu ugari ditu, egunez egun egiten doazenak. Laisterrena: beronen zortzigarren CDren edizioa, Madrilen 2004n aurkeztuko dena eta, bai Estatuko komunitateetatik eta baita atzerritik ere, urteak direla egiten ohi dituen girak kontsolidatzea.

Najerak Jaialdiarekin jarraitzen du.

"Bilboko Akordeoien Orkestra Sinfonikoaren atzoko saioaz geroztik, gau honetan, Indalo airezko bostekotearen txanda izango da".

La Rioja, 2003ko uztailaren 31

"Bilboko Akordeoien Sinfonikoak 3.000 pertsonen aurrean jardun zuen Marín hirian.

Entzuleek bete egin zuten Zumarkaleko esparrua.

Hiru mila inguru entzulek aditu zuten Bilboko Akordeoien Orkestra Sinfonikoak eskaini zuen kontzertua, Zumarkalearen erdialdea, zuhaitzen azpiko entzutegi aparta bihurtuz. Izan ere, milatik gora aulki ipini ziren bertan, aldamenekoak ere jendez gainezka egon baitziren.
Bi orduz iraun zuen orkestraren kontzertu apartak, Amagoia Loroñoren zuzendaritzapean. Musika-lanen arteko asko interpretatuz gero, Manuel de Fallaren oso musika-lan ezagunekin eta pasodoble herrikoiekin izan zuen amaiera, entzule guztien gozagarri; entzuleok, kontzertua amaituz gero txaloaldi luzeari ekin zioten, orkestrak hiru aldiz berriro jotzen hasiarazteraino. Musika-lan hauen ostean ere, noski, txaloaldi luzeak izan ziren entzuleria osoaren aldetik.
Kontzertua amaitu zenean, Amagoia Loroño zuzendariak berak adierazi zuen oso inpresio ona zeramala Marín-etik, ikusita bere taldeak izandako harrera. "Gozatu egin dugu, entzuleak kontzertuarekin gozatzen ikustean. Horixe baita, izan ere, gure helburua: entzuten gaituenak zoriondu egitea. Eta hemengo entzuleak, ugari izateaz gain, akordeoiaren musikan aski adituak dira, frogatu izan dugunagatik". Bilboko Akordeoien Orkestra Sinfonikoaren babeslea, Caixanova izan zen."

Julio Santos Pena - Marín

Faro de Vigo, 2002ko abuztuaren 5a.

Antonio Alberdi maisua, musikari eta musikagilea

Diario de Burgos, 1990eko otsailaren 11

J.A.Z., Deia, 1982ko ekainaren 26a.

M.J. Caballero, Hierro, 1982ko abuztuaren 23a.

Patxi Garcia, El Correo Español, 1988ko azaroaren 18a.

Jose Luis Iturrieta, Deia, 1998ko urriaren 1a.

Gorka Sierra maisua, musikari eta musikagilea

Diario Montañés (Santander), 1982ko martxoaren 13a.